Een countdown-timer die maar niet op nul komt. Een knipperende melding dat er nog maar één exemplaar op voorraad is, terwijl het magazijn goed gevuld is. De meeste online shoppers zijn de trucjes inmiddels wel tegengekomen. Brussel wil er nu iets aan doen. De Europese Commissie werkt aan de Digital Fairness Act, een wet die misleidend webdesign, ook wel dark patterns genoemd, aan banden moet leggen.
Wat de nieuwe wet moet gaan doen
De Digital Fairness Act staat in het werkprogramma van de Commissie voor 2026, onder de noemer bescherming van consumenten in de digitale ruimte. Volgens het overzicht van het Europees Parlement moet het wetsvoorstel in het vierde kwartaal van 2026 gepresenteerd worden. De wet richt zich niet alleen op misleidende schermpjes en verborgen opt-outs, maar ook op verslavend ontwerp van apps en websites, op oneerlijke personalisatie en op misleidende marketing door influencers. Bijzondere aandacht gaat daarbij uit naar de bescherming van minderjarige en kwetsbare consumenten, die volgens de Commissie extra gevoelig zijn voor dit soort manipulatie.
Hoe groot het probleem is, bleek al uit een onderzoek dat de Europese Commissie eerder liet uitvoeren naar de meest gebruikte websites en apps binnen de EU. Daaruit kwam naar voren dat het overgrote deel van die diensten minstens één dark pattern gebruikt, van een nepklok tot een vooraf aangevinkt vakje voor een duur abonnement. Een definitief wetsvoorstel ligt er nog niet, de Commissie moet de tekst nog schrijven, maar de richting is duidelijk: wat nu nog een grijs gebied is, moet gewoon verboden worden.
Ook de ACM houdt dit scherp in de gaten
Wachten op Brussel doet de Autoriteit Consument & Markt intussen niet. In haar eigen speerpunten voor het toezicht op de digitale economie in 2026 noemt de ACM misleidend webdesign expliciet als aandachtspunt, naast digitale weerbaarheid en veilige online omgevingen. De toezichthouder kan nu al optreden tegen webshops die klanten met trucjes onder druk zetten, en dat is niet zonder gevolgen: overtreding van de regels rond oneerlijke handelspraktijken kan een boete opleveren die kan oplopen tot 900.000 euro of, als dat hoger uitpakt, tien procent van de jaaromzet.
Voor een webwinkelier die gewoon een eerlijk product tegen een eerlijke prijs verkoopt, is dat geen slecht nieuws. Sterker nog, het is een kans. Klanten die een keer bedrogen zijn uitgekomen door een nepafteltimer, haken bij de volgende twijfel sneller af. Een webshop die juist laat zien dat ze niets te verbergen heeft, wint daar op de lange termijn mee.
Wat webwinkeliers nu al kunnen doen
De wet is er nog niet, maar wie zijn webshop vandaag al onder de loep neemt, loopt niet voor niets voor de troepen uit. Check of een aftellende klok ook echt aftelt naar iets. Kijk of vinkjes voor extra verzekeringen of abonnementen standaard uit staan in plaats van aan. En zorg dat een klant even makkelijk kan afzien van een aankoop als dat hij hem kan doen.
Transparantie is precies waar Webshop Keurmerk voor staat. Webwinkeliers die zich aanmelden via keurmerk.info laten aan hun klanten zien dat ze eerlijk zaken doen, zonder verborgen kosten of misleidende trucjes. Het keurmerk is erkend door de Consumentenbond, wat net dat extra vertrouwen geeft dat een koper nodig heeft om op de knop te klikken.
Vooruitkijken
Tot de Digital Fairness Act er echt is, kan nog wel even duren. EU-wetgeving moet na een voorstel van de Commissie nog langs het Europees Parlement en de lidstaten, en dat traject duurt meestal jaren. Maar de toon is gezet, en niet alleen in Brussel. Ook in Den Haag houdt de ACM de digitale schappen scherp in de gaten. Webwinkeliers die nu al kiezen voor een eerlijke uitstraling, hoeven straks niet in paniek hun site om te bouwen. Ze doen gewoon al waar de wetgever over een tijdje pas mee komt.
Recent Comments