Webshop Keurmerk

Een webshop die klanten een gratis account, een gratis nieuwsbrief met korting of gratis verzending aanbiedt zodra ze zich inschrijven, moet daar binnenkort misschien voorzichtiger mee omgaan. Een advocaat-generaal bij het Hof van Justitie van de Europese Unie adviseerde deze week dat een online dienst niet zomaar ‘gratis’ mag heten als de consument er feitelijk met persoonsgegevens voor betaalt, meldt juridisch nieuwsplatform Recht.nl. Het advies komt uit een zaak die een Duitse consumentenorganisatie aanspande tegen Meta, over de claim dat Facebook “gratis is en gratis blijft”.

Wat het advies precies inhoudt

Volgens de advocaat-generaal telt het afstaan van persoonsgegevens, en de toestemming om die gegevens commercieel te gebruiken, als een vorm van betaling onder de Europese richtlijn oneerlijke handelspraktijken. Een dienst die zich dan nog steeds puur als gratis presenteert, kan daardoor misleidend zijn. Belangrijk om te melden: het gaat om een advies, geen arrest. De rechters van het Hof zijn niet verplicht het over te nemen en een definitieve uitspraak laat nog op zich wachten. Toch wegen zulke adviezen in de praktijk zwaar, want het Hof neemt ze in de meeste zaken grotendeels over.

Ook relevant voorbij de techgiganten

De zaak draait om een techgigant, maar de redenering stopt niet bij social media. Veel Nederlandse webwinkels werken met vergelijkbare constructies: een gratis account om sneller af te rekenen, een gratis spaarprogramma dat om geboortedatum en aankoopgeschiedenis vraagt, of korting in ruil voor inschrijving op de nieuwsbrief. Zodra zo’n ‘gratis’ aanbieding in de praktijk vooral draait om het verzamelen en verder vermarkten van klantgegevens, kan diezelfde logica gaan gelden. Een Nederlandse rechter oordeelde overigens al eerder in vergelijkbare lijn: het vermarkten van gegevens uit een ogenschijnlijk gratis dienst is niet zomaar een gerechtvaardigd belang.

Een herkenbaar dilemma in de webwinkel

Denk aan een simpel voorbeeld: een klant rekent af als gast, maar krijgt bij de laatste stap een pop-up met “maak gratis een account aan en ontvang tien procent korting”. Handig voor de klant, handig voor de webwinkelier, die er in één keer een e-mailadres, een geboortedatum en een beetje koopgedrag bij krijgt. Zolang dat eerlijk en duidelijk gebeurt, is daar op zich niets mis mee. Lastiger wordt het als de term ‘gratis’ blijft hangen terwijl de werkelijke prijs, het gebruik van die gegevens voor gerichte marketing of doorverkoop aan derden, nergens goed wordt uitgelegd. Juist die onduidelijkheid is waar toezichthouders en nu dus ook deze advocaat-generaal op wijzen.

Wat webwinkeliers nu al kunnen doen

Voor de dagelijkse praktijk draait dit vooral om heldere taal en een opgeruimde privacyverklaring. Leg precies uit welke gegevens u vraagt bij een gratis aanmelding, waarvoor u ze gebruikt, en of klanten zich makkelijk weer kunnen uitschrijven. Hetzelfde geldt voor de algemene voorwaarden: staat daar nog dat iets ‘gratis’ is zonder verdere toelichting, dan is dit een goed moment om die tekst eens kritisch na te lopen. Twijfelt u of uw webshop aan de belangrijkste wettelijke verplichtingen voldoet, dan geeft de zelftest op keurmerk.info in een paar minuten inzicht in de grootste knelpunten.

Dat soort transparantie is precies waar Webshop Keurmerk webwinkeliers bij helpt: heldere voorwaarden, een correcte privacyverklaring en eerlijke communicatie naar klanten, zodat vertrouwen niet achteraf hersteld hoeft te worden. Webshops die hun zaken op orde willen hebben, kunnen zich aanmelden via keurmerk.info.

Vertalen
Ga naar de inhoud