De feestdagen zijn voor fraudeurs het mooiste moment van het jaar. Daarom sloegen ACM, de Consumentenbond, het Juridisch Loket, de Fraudehelpdesk en het LMIO, het meldpunt internetoplichting van de politie, deze week samen alarm. In aanloop naar Black Friday en Sinterklaas duiken opnieuw veel malafide webshops op, gericht op consumenten die snel op zoek zijn naar een koopje. Vijf partijen die normaal weinig gezamenlijk naar buiten treden, vonden het nodig om één keer met dezelfde boodschap te komen.
Bijna 12.000 meldingen in een jaar tijd
De cijfers die de organisaties noemen, liegen er niet om. Dit jaar kwamen er al bijna 12.000 meldingen binnen over frauduleuze webshops, bijna net zoveel als in heel 2025. Het LMIO registreert jaarlijks zelfs meer dan 40.000 meldingen van aan- en verkoopfraude. Een flink deel daarvan gaat over een bestelling die nooit aankomt, of over een pakket met iets heel anders erin dan op de foto stond.
Advertenties als lokkertje, kunstmatige intelligentie als gereedschap
De werkwijze van oplichters verandert mee met de techniek. Iemand ziet een advertentie met een scherpe aanbieding voorbijkomen, klikt door en komt terecht op een webshop die op het eerste gezicht volledig in orde lijkt. Precies dat eerste gezicht is tegenwoordig het probleem, want kunstmatige intelligentie maakt het volgens de vijf organisaties steeds makkelijker om in een paar klikken een overtuigende nepwinkel te bouwen. Gegenereerde productfoto’s, een vlotte productomschrijving en een stapel nepreviews: alles wat een koper normaal gerust zou stellen, is met een paar prompts na te maken. Een koper die via een tussenstap klantreviews checkt, loopt daardoor soms alsnog in de val, simpelweg omdat de reviews zelf vals blijken.
Wat consumenten nu zelf kunnen controleren
Het advies van de organisaties is heel praktisch. Check de lijst met bekende malafide handelaren bij de politie, loop de checklist van ConsuWijzer langs, de consumenteninformatiesite van de ACM, en zoek de naam of url van de shop op in combinatie met woorden als ‘oplichting’ of ‘niet ontvangen’. De ACM bracht deze week zelfs een kant en klare AI-prompt uit waarmee consumenten een chatbot kunnen vragen om de betrouwbaarheid van een webshop te checken. De Consumentenbond organiseert donderdag 26 november nog een livestream op Instagram over het herkennen van misleidende kortingen, een onderwerp dat rond Black Friday extra speelt. Loopt het toch mis, dan is het goed om te weten waar je terecht kunt met een klacht.
Herkenning blijft het beste wapen
Een vast vestigingsadres, een werkend telefoonnummer en duidelijke contactgegevens zijn al een goed begin. Hetzelfde geldt voor een webshop die laat zien waaraan je een betrouwbare webshop herkent, in plaats van dat je als koper zelf op onderzoek moet uit. Voor serieuze webwinkeliers is dat ook een kans. Wie zijn zaken aantoonbaar op orde heeft, mag dat laten zien, en een onafhankelijke toetsing zoals Webshop Keurmerk helpt daarbij net even wat meer dan een logo alleen. Aanmelden kan via keurmerk.info. Voor kopers blijft intussen hetzelfde advies gelden dat de vijf organisaties deze week nog eens herhaalden: kijk een keer extra, voordat je op ‘bestellen’ klikt.

Recente reacties